Асаблівасці арганізацыі адукацыйнага працэсу
Павышэнне якасці адукацыі - комплексная задача развіцця сістэмы дашкольнай адукацыі. Для яе рэалізацыі неабходна мабілізацыя знешніх і ўнутраных рэсурсаў: матэрыяльных, кадравых, кіраўнічых, інфармацыйных, навукова-метадычных і інш. Якасць дашкольнай адукацыі прадугледжвае рэзультатыўнасць адукацыі, ступень дасягнення прыярытэтных напрамкаў і задач дашкольнай адукацыі, іх адпаведнасць дзяржаўным і нарматыўным патрабаванням. Абнаўленне адукацыйнага працэсу з'яўляецца ключавым напрамкам якасці адукацыі. Найважнейшым аспектам якасці з'яўляецца ўкараненне новай вучэбна-праграмнай дакументацыі: тыпавога навучальнага план, вучэбнай праграмы і адукацыйных стандартаў дашкольнай адукацыі.
Адной з умоў паўнацэннага навучання, выхавання і развіцця дзяцей ранняга і дашкольнага ўзросту з'яўляецца змястоўная, мэтанакіраванае планаванне і арганізацыя адукацыйнага працэсу ва ўстанове дашкольнай адукацыі з улікам узроставых псіхалагічных і фізіялагічных асаблівасцей і патрэбнасцей дзяцей.
Дасягненню жаданага ўзроўню развіцця дзяцей садзейнічае правільная арганізацыя адукацыйнага працэсу ва ўстановах дашкольнай адукацыі.
Арганізацыя адукацыйнага працэсу як дзейнасці (дзеянняў) педагогаў па рэалізацыі вучэбнай праграмы – працэс працаёмкі і творчы, які патрабуе ад спецыяліста ў першую чаргу глыбокіх ведаў:
· вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі і адукацыйных стандартаў,
· асноўных падыходаў да зместу планавання адукацыйнага працэсу,
·дыдактычных прынцыпаў, якія даюць магчымасць педагогу ажыццяўляць сістэматычнае, паслядоўнае і дыферэнцыяванае ўздзеянне на дзяцей праз розныя віды арганізаванай, сумеснай і самастойнай дзейнасці,
· нарматыўных патрабаванняў, якія прад'яўляюцца да арганізацыі адукацыйнага працэсу.
Асноўная задача арганізацыі адукацыйнага працэсу ў ходзе ўкаранення вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі - забеспячэнне навукова абгрунтаванага падыходу да працэсу навучання, выхавання і развіцця дзяцей ранняга і дашкольнага ўзросту і такую яго арганізацыю, якая б дазволіла весці сістэматычную працу з усімі выхаванцамі і забяспечвала індывідуальна-асобасны падыход да дзіцяці.
У аснову арганізацыі адукацыйнага працэсу ў ходзе ўкаранення вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі павінны быць пакладзены наступныя прынцыпы:
1. Сістэматычнасць і паслядоўнасць уздзеяння на дзяцей праз розныя віды дзейнасці.
2. Паўторнасць і ўскладненне матэрыялу.
3. Варыятыўнасць выканання заданняў дзецьмі.
4. Узаемасувязь усіх відаў дзейнасці.
5. Адлюстраванне ў штодзённых планах спецыялістаў установы дашкольнай адукацыі прынцыпаў вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі:
- цэласнасці і сістэмнасці (цесная ўзаемасувязь і ўзаемаабумоўленасць развіцця псіхічных працэсаў і псіхічных наватвораў);
- актыўнасці, ініцыятыўнасці і суб'ектнасці ў развіцці дзіцяці (арганізацыя і кіраванне дзейнасцю выхаванца з улікам накіраванасці інтарэсаў і станаўлення суб'ектыўнасці ва ўмовах сумеснай дзейнасці з дарослым);
- развіцця дзіцяці ў дзейнасці (асноўнымі формамі арганізацыі адукацыйнага працэсу з'яўляюцца гульня, занятак);
- праблематызацыі зместу адукацыі (з'яўляецца крыніцай псіхічнага развіцця);
- інтэграцыі адукацыйных абласцей (арганічнае аб'яднанне зместу кожнай адукацыйнай вобласці як са зместам усёй вучэбнай праграмы, так і з іншымі адукацыйнымі абласцямі);
- культуразгоднасці (станаўленне розных сфер самасвядомасці дзіцяці на аснове пазнання культуры свету, свайго народа, бліжэйшага сацыяльнага асяроддзя);
- пераемнасці паміж першым узроўнем асноўнай адукацыі і першай прыступкай агульнай сярэдняй адукацыі і інш.
Таксама арганізацыя адукацыйнага працэсу павінна адпавядаць шэрагу патрабаванняў:
- адпавядаць прынцыпам і рэалізоўваць змест вучэбнай праграмы дашкольнай адукацыі і задачы адукацыйных стандартаў;
- быць накіраванай на выкананне задач, запланаваных установай дашкольнай адукацыі на бягучы навучальны год па ўдасканаленні якасці дашкольнай адукацыі;
- адпавядаць умовам рэалізацыі асноўнай функцыі канкрэтна ўстановы дашкольнай адукацыі (ахова жыцця дзіцяці і ўмацаванне яго здароўя; сацыялізацыя дзіцяці; раскрыццё і развіццё патэнцыялу асобы і інш.), адлюстроўваць спецыфіку ўстановы дашкольнай адукацыі;
- адпавядаць статусу ўстановы дашкольнай адукацыі, яе сучаснай адукацыйнай мадэлі і інш.
Асноўныя формы арганізацыі адукацыйнага працэсу - гульня, занятак. Акрамя асноўных форм арганізацыі могуць выкарыстоўвацца іншыя формы: экскурсія, назіранне, гутарка, дзяжурства і іншыя.
Неабходна памятаць, што арганізацыя адукацыйнага працэсу павінна ўключаць аптымальнае чаргаванне відаў дзіцячай дзейнасці: спецыяльна арганізаванай (рэгламентаванай) і нерэгламентаванай дзейнасці.
Спецыяльна арганізаваная дзейнасць выхаванцаў – - гэта рэгламентаваныя тыпавым вучэбным планам дашкольнай адукацыі гульня, занятак, арганізаваныя з улікам заканамернасцей іх развіцця ў раннім і дашкольным узросце. У распарадку дня спецыяльна арганізаваная дзейнасць выступае ў якасці спадарожнай іншым відам дзейнасці.
Нерэгламентаваная дзейнасць выхаванцаў – - гэта гульня і іншыя віды дзейнасці ў распарадку дня, якія арганізоўваюцца або ўзнікаюць як без удзелу дарослага, з яго ўдзелам, так і пры яго ўскосным кіраўніцтве.
Пры гэтым прадугледжваецца выкарыстанне разнастайных форм арганізацыі, метадаў і прыёмаў работы, выбар якіх ажыццяўляецца педагогамі самастойна ў залежнасці ад узроўню пазнавальных магчымасцей дзяцей і вырашэння канкрэтных адукацыйных задач.